MCP: AI’ların USB-C’si mi, Yoksa Yeni Bir Standart Savaşı mı?
Anthropic’in geliştirdiği Model Context Protocol (MCP), yapay zekanın araçlarla nasıl konuştuğunu standartlaştırıyor. OpenAI, Microsoft ve Google benimsedi. Linux Foundation’a bağışlandı. Ama bu gerçekten evrensel standart mı olacak, yoksa bir şirketin hegemonyası mı?
Giriş
USB-C’yi hatırlıyor musunuz? Onlarca farklı şarj kablosu, adaptör, port… Sonra tek bir standart geldi ve hayat kolaylaştı.
Yapay zeka dünyası şu an tam o kaos döneminde. Her AI modeli farklı şekilde araçlarla konuşuyor. Veritabanına bağlanmak için ayrı kod, API çağırmak için ayrı kod, dosya okumak için ayrı kod.
Anthropic, Model Context Protocol (MCP) ile buna son vermek istiyor. Ve ilginç olan şu: Rakipleri OpenAI ve Microsoft bile bu standardı benimsedi.
MCP Nedir?
MCP, yapay zeka ajanlarının dış dünyayla (veritabanları, API’ler, dosya sistemleri, arama motorları) nasıl iletişim kuracağını tanımlayan bir protokol.
Basit analoji: HTTP, web sayfalarının nasıl transfer edileceğini standartlaştırdı. MCP, AI ajanlarının araçlarla nasıl konuşacağını standartlaştırıyor.
Teknik Detay (Meraklıları İçin)
AI Modeli <-> MCP <-> Araçlar (DB, API, Dosya, Web)MCP olmadan:
- Her araç için özel entegrasyon kodu yazmanız gerekiyor
- Her model farklı format bekliyor
- Araçları değiştirmek = kodu yeniden yazmak
MCP ile:
- Tek bir protokol, tüm araçlarla uyumlu
- Model değişse bile araç entegrasyonları çalışıyor
- Plug-and-play araç eklemesi
Büyük Oyuncular Neden Kabul Etti?
Anthropic: Stratejik Hamle
Anthropic, MCP’yi geliştirip açık kaynak olarak yayınladı. Ardından Linux Foundation’ın yeni kurduğu Agentic AI Foundation‘a bağışladı.
Bu neden önemli? Çünkü “bizim protokolümüz” yerine “herkesin protokolü” dediler. Google’ın Kubernetes’i Linux Foundation’a bağışlaması gibi.
OpenAI ve Microsoft: Kabul Ettiler
OpenAI ve Microsoft, MCP’yi halka açık olarak benimsediklerini açıkladı. Bu, Anthropic’in rakiplerinin bile bu standardı kabul ettiği anlamına geliyor.
Google: Geç Ama Katıldı
Google da kendi yönetilen MCP sunucularını kurmaya başladı. Gemini modellerini Google ürünleriyle (Drive, Gmail, Calendar) bağlamak için MCP kullanıyorlar.
Neden “USB-C” Benzetmesi?
USB-C öncesi:
- iPhone: Lightning
- Android: Micro-USB, sonra USB-C
- Laptop’lar: Her marka farklı port
Sonuç: Çekmeceler dolusu kablo, adaptör kabusu.
AI dünyası şu an aynı yerde:
- OpenAI: Function Calling
- Anthropic: Tool Use
- Google: Extensions
- LangChain: Chains
- Her framework: Kendi formatı
MCP, tüm bunları tek bir standartta birleştirmeyi hedefliyor.
Gerçek Dünya Uygulaması: JARVIS Örneği
Kendi AI asistanım JARVIS’i düşünelim. 50+ beceri, 6 MCP sunucusu (Google Workspace, GitHub, Binance, vs.)
MCP olmadan:
- Her MCP sunucusu için özel bağlantı kodu
- Format uyumsuzlukları
- Her güncelleme = potansiyel kırılma
MCP ile:
- Tek bir protokol, tüm sunucularla uyumlu
- Yeni araç eklemek = sadece MCP endpoint tanımla
- Model değişse bile araçlar çalışmaya devam ediyor
Türkiye İçin Fırsatlar
1. MCP Sunucu Geliştirme
Türkiye’ye özel MCP sunucuları geliştirmek:
- e-Devlet entegrasyonu
- Türk bankaları API’leri
- BDDK/SPK uyumlu finansal araçlar
2. Danışmanlık ve Entegrasyon
KOBİ’lerin AI sistemlerini MCP uyumlu hale getirmek bir hizmet alanı olabilir.
3. Eğitim
MCP geliştirici eğitimleri, Türkiye’de henüz yaygın değil. Erken giren avantaj kazanır.
Eleştirel Bakış: Risk ve Sorular
Tek Standart = Tek Nokta Arızası?
Tüm AI ajanları aynı protokolü kullanırsa, protokoldeki bir güvenlik açığı tüm sistemi etkiler.
Anthropic’in Kontrolü?
Linux Foundation’a bağışlansa da, MCP’nin geliştirilmesinde Anthropic hâlâ dominant. Bu gerçek bir “açık standart” mı, yoksa “Anthropic standardı” mı?
Alternatifler?
Google’ın kendi “A3P” (Agent-to-Agent Protocol) çalışmaları var. Microsoft da “Semantic Kernel” ile farklı bir yol izliyor. MCP gerçekten kazanacak mı?
Sonuç
MCP, yapay zeka dünyasının USB-C’si olma yolunda. Anthropic’in stratejik hamlesi, rakiplerini bile kendi standardına çekti.
Ama unutmayalım: Betamax da bir zamanlar “standart” olacaktı. VHS kazandı. HD-DVD, Blu-ray’e yenildi.
Teknoloji dünyasında standart savaşları, en iyi teknolojinin değil, en iyi ekosistemin kazandığı savaşlardır.
MCP için asıl soru şu: Protokol değil, etrafındaki ekosistem ne kadar güçlü olacak?
Kaynaklar
- MIT Tech Review – What’s Next for AI in 2026
- Axios – AI 2026 Trends
- TechCrunch – AI Hype to Pragmatism